МАКЕДОНСКАТА РЕВОЛУЦИОНЕРНА ОРГАНИЗАЦИЈА (МРО)

[MAKEDONKA OD MAKEDONIJA]

 

 

            Животот на македонскиот народ под османско владеење кон крајот на XIX век станал па наваму станувал од ден на ден сé потежок и понеподнослив. Територијалните промени и стеснувањето на османската држава по Берлинскиот конгрес и зголемувањето на даноците и другите притисоци врз македонскиот народ довело до осетно влошување на неговата положба. Така, во Македонија се преселиле доста мухаџири - бегалци од ослободените држави Србија и Црна Гора, од вазална Бугарија и од Босна и Херцеговина. Сето тоа се слеало врз плеќите на македонскиот народ. Како резултат на анархичната состојба во османската држава, пред сé на се помасовното ограбување на населението од страна на арамиските банди и од османските дезертери, се зголемувале убиствата и кражбите, а насилствата земале сé поголеми размери, со што затворите се полнеле со затвореници.

            По Берлинскиот конгрес се засилиле пропагандите на соседните балкански држави, коишто птојавувале сé поголем интерес за зграбување на одделни делови од Македонија. Излезот од таквата тешка положба македонскиот народ, особено селското население, го побарал во напуштање на своите живеалишта и преселување во големите градски центри, за да се заштити од теророт, потоа во принудна економска емиграција надвор од земјата и најпосле во давање на пасивен и активен организиран вооружен отпор за подобрување на својата тешка и незадржлива положба.

 

Основоположниците на Организацијата.

Револуционерна дејност до Балканските војни

 

            Во 90 - тите години на XIX век во Македонија се појавилоедно струење за ослободување од стегите на османското господство и против штетната активност на соседните пропаганди. Постепено, од стихијно и неорганизирано, тоа движење прераснало во организирана самоодбрана, во создавање на револуционерни кружоци, комитети и вооружени групи. Идеен предводник на ова движење била македонската интелегенција, особено учителската. Таа го поттикнала и повела македонскиот, но и другите поробени националности за извојување на политичка слобода по пат на сенародно вооружено востание.

            Врз тие принципи на 23 октомври 1893 година (по стар стил), односно на 6 ноември 1893 година (по нов стил), во Солун, од група напредни македонски интелектуалци на чело со Даме Груев, биле основите на Македонската револуционерна организација (МРО).

             Веќе следната година, на вториот состанок на групата во Солун, биле поставени темелите на организационата форма на Македонската револуционерна организација. Тогаш бил избран Централниот комитет (ЦК) на чело со д-р Христо Татарчев, како претседател, и Даме Груев, како секретар. Според Уставот што го напишал Петар Поп Арсов, Организацијата се борела за автономна Македонија во рамките на Османската држава, секако како преодна фаза кон конечно ослободување од Османската империја и создавање на своја македонска држава.
   

     

Белата кула во Солун

                        По тригодишната првобитна револуционерна дејност, Македонската револуционерна организација одржала Конгрес во летото 1896 година во Солун. Според новиот Устав на Организацијата, дејноста се проширила и во Одринскиот крај, кој сé уште не бил ослободен од османлиите, па така сега таа го добила новото име - Тајна македонско-одринска револуционерна организација (ТМОРО). Според новиот Устав и Правилникот на Организацијата, изработени од новите членови на ЦК Гоце Делчев и Ѓорче Петров, највисок орган на ТМОРО бил Конгресот. На Конгресот бил избран нов ЦК на Организацијата, со седиште во Солун. За полесно раководење со Организацијата, Македонија била поделена на пет револуционерни окрузи: Солунски, Битолски, Скопски, Струмички и Серски. Револуционерните окрузи, пак, биле поделени на околиски и селски комитети.

   

           Орган на револуционерната власт била тајната полиција. Постоеле и револуционерни судови за разрешување на споровите меѓу населението. Организацијата располагала и со свои револуционерни весници. Покрај тоа, Организацијата располагала и со своја тајна пошта, шифри, курири и администрација.

            Сето ова давало можност за омасовување на мрежата на Организацијата, најпрвин во поголемите градови, а потоа и во селата. Така, во редовите на Организацијата доброволно се обединиле и се самовооружиле сите незадоволни елементи во Македонија, без разлика на националноста и вероисповедта, коишто имале за соновна цел да се борат за ослободување на земјата од османското владеење и од штетното дејствување на соседните пропаганди, сé до конечно ослободување на Македонија.

Текстот од заклетвата на МРО
   

              Од 1898 година ТМОРО пристапила кон создавање на свои вооружени чети. Во таа смисла, терористичките чети првин се трансформирале во околиски чети, а потоа се пристапило и кон создавње на селски чети. Организацијата на четничкиот институт му била доделена на Гоце Делчев, кој располагал со доста познавања од областа на воените вештини.

            На почетокот четите лично се самовооружувале. Потоа, кога нивниот број постепено се зголемувал, се пристапоило кон самофинансирање по пат на доброволни членски прилози,а и по пат на грабежи од богати Турци. Секако најкрупен таков грабеж бил извршен во 1901 година во пиринскиот дел на Македонија од страна на четата на Јане Сандански. Станува збор за грабнувањето на американската протестантска мисионерка мис Елен Стоун, за чиј откуп ТМОРО добила 14.000 турски лири.

            За подобро вооружување, ТМОРО отворила неколку свои бомболеарници. Најпознати такви работилници биле отворени во селото Саблер на Осоговските Планини, во селото Дедино - Радовишко, Смрдеш - Костурско и на други места.

 

Основање на Врховниот македонски комитет (ВМК)

 

            Од сите македонски друштва во Бугарија во почетокот на 1895 година во Софија била основана организацијата наречена Врховен македонски комитет (ВМК). Во него најпрвин влегле македонските емигранти и печалбари во Бугарија. Поради тоа што биле под силно влијание на бугарската буржоазија и дворот, се стремеле да го преземат раководењето на македонското националноослободително движење во свои раце, за да го спречат ослободувањето и добивањето на политичка автономија на Македонија со помош на македонските здрави сили. Тие сакале да прикажат дека Македонија не може да се ослободи без помош од Бугарија. Тоа значи дека ВМК дејствувал како спротивно раководство на ВМОРО (во ова време ТМОРО била преименувана). Поради тоа, неминовно дошло до судири меѓу врховистите (приварзаниците на ВМК) и централистите (силите на ЦК на ТМОРО).

            Во редовите на врховистите се собирале македонски емигранти, печалбари, бивши разбојници и контрабандисти кои под раководство, честопати на официјални бугарски подофицери и офицери, организирале свои чети. Тие сакале да предизвикаат вооружени провокации во Македонија, за да се докажело дека македонското прашање не може да се реши надвор од Бугарија. На таков начин врховистите ги организирале таканаречените Мелничко (1895 г.) и Горноџумајско востание (1902 г.), од кои провокации потоа најмногу настрадал македонскиот народ.

            По неуспехот на Илинденското востание во ТМОРО биле направени обиди за заздравување на Организацијата. Во 1904 и 1905 година биле одржани окружни конгреси на Битолскиот, Солунскиот, Скопскиот, Серскиот и Струмичкиот револуционерен округ. На сите конгреси, освен на Скпоскиот победила концепцијата на левицата (Јане Сандански, Даме Груев, Ѓорче Петров, Пере Тошев, Никола Карев и др. нивни приврзаници).

            Откако биле одржани овие подготвителни конгреси, во октомври 1905 година бил одржан Општиот конгрес на ТМОРО, во Рилскиот манастир во Бугарија. На Конгресот присуствувале 22 делегати. На Рилскиот Општ конгрес бил донесен нов Устав и правилник на ТМОРО. Според Уставот, наместо Тајна, Организацијата била преименувана во Внатрешно македонско - одринска револуционерна организација (ВМОРО).

 

 

 

 

 

[metonaidenov]

Ветеринар отказал милиони за архива си
Д-р Иван Гаджев брои $100 000 за "македонски" документ

"Иван Михайлов - отвъд легендите" се нарича книгата, която привлече вниманието през последните няколко дни. Интригуващо е обаче не само съдържанието, но и нейният автор. Д-р Иван Гаджев е емигрант от четири десетилетия в САЩ, но не е от хората, които парадират с "покоряването на Америка" като мнозина други. Не е и от тези, които - нарочно или не - говорят български с акцент, въпреки че отдавна живее в чужбина. Иван Гаджев не е от хората, които биха осребрили принципите. Едно от доказателствата е, че той отказва да продаде уникалния си архив, за който македонци му предлагат 2 милиона долара. Стотиците хиляди снимки, документи, вещи и томове се съхраняват в триетажния Институт по история на емиграцията "Илия Тодоров Гаджев" в родния му град Гоце Делчев и са посветени на българската емиграция в Северна Америка от 1880 г. до днес.
Преди да стигне до разкошната сграда в центъра на Гоце Делчев обаче, пътят на Иван Гаджев е доста стръмен. Роден през 1937 г., той преживява смъртта на баща си Илия, арестуван веднага след 9 септември 1944 г. и убит с още 12 души като враг на народа на 5 октомври същата година. С такова минало никой гимназист през тези години не може да разчита на блестящо бъдеще. Д-р Иван Гаджев успява да запише ветеринарна медицина и да си намери работа в три ТКЗС-та. Старанието му обаче не се оказва достатъчно. Жадни за партийна кариера "приятели" пишат доноси срещу него в Държавна сигурност. Затова изходът е само един - емиграция. На 3 юли 1968 г. Гаджев минава нелегално границата с Гърция, а на 22 декември пристига в Ню Йорк - по собствените му думи като "Господин никой, след напразно взиране да доловя в гъстата мъгла контурите на символа, въодушевявал милиони несретници като мен".
Новата биография на д-р Гаджев започва по обичайния за повечето емигранти начин - като мияч на бутилки в един от филиалите на "Кока-Кола".
Едва по-късно той има възможността да се установи в Детройт и да работи по своята специалност. Дипломира се като
първия ветеринарен лекар в Северна Америка
(1972). Създадената от него модерна болница за домашни животни се оказва доста успешна и дните на бедност и ограничения бързо остават само спомен. Повечето хора в такава ситуация биха харчили с размах парите си. Но не и д-р Гаджев. Всичките си доходи той влага в издирването и създаването на архив на българската емиграция. Първоначално го съхранява в Детройт, а по-късно го пренася в България в три контейнера, чиято обща тежест е 60 тона. Никой от родните политици не проявява интерес към уникалния архив. Затова пък Министерството на изселниците в Македония показва много по-далновидна и бърза реакция и изпраща свои представители в Гоце Делчев, които канят д-р Гаджев да направи изложба в Скопие, а след това му предлагат и 2 милиона долара, за да откупят архива.  Той без колебание отказва.
Благодарение на педантичните му усилия днес музеят съхранява вещи от началото на XVII век, старопечатни книги, златни кръстове, хиляди снимки, писма и документи. Сред многото ценни спомени са и писмата на Иван Михайлов, съхранявани в специални метални каси. Именно те допълват достоверността на новата му книга, с която иска да разкрие някои исторически истини за националноосвободителното движение на българите в Македония.
"Периодът след 1944 г. до разпадането на Югославия, а и след това - пише той - се характеризира с нечувано брутални фалшификации на факти от българската далечна и близка история, с видими усилия да се докаже съществуването на някаква "македонска" нация, "македонска" история и "македонска" култура на българското население в Македония. Псевдоисториците от Белград и Скопие под диригентството на Тито по политически причини се опитваха и все още продължават да доказват чрез заблуда на западната научна общественост, че българите, живеещи от векове в югозападната част на Македония, са имали македонско национално съзнание, като през 1944 г. изфабрикуваха и специален език - смесица от няколко езикови диалекта, говорени в тази част на Македония."
Важно е да се знае обаче, че книгата на д-р Гаджев не е срещу ВМРО, а срещу хората, които използват за лични облаги своята власт в организацията.
"Арогантно и патетично е желанието на Иван Михайлов да го сравняват по дела с Васил Левски. Читателите на книгата сами могат да си направят извода чрез сравнението, че Левски не е бил агент на нито едно чуждо разузнаване, което е искало да използва организацията за чужди цели. Левски е броял и отчитал стотинките, дадени му от организацията, а
Иван Михайлов е подписвал много пъти
ежедневни разписки за получаването на десетки милиони левове и доставките на тонове оръжие и военни съоръжения. Кощунство е да се мисли за сравнение между него и Васил Левски"...
Освен непубликувани досега разкрития за живота на Ванче Михайлов книгата анализира убийствата на Тодор Александров, Александър Протогеров, Васил Пундев, както и истината за Марсилския атентат и Владо Черноземски. Включени са и биографични данни за всички по-важни дейци на организацията, както и откъси от книгите "Терор на Балканите" от Алберт Лондрес и "Българската конспирация" от Ж. Суир.
Авторът акцентира и на подводните камъни във формулировките на Михайлов за "автономна Македония" и понятието "македонски емигрант", както и на нарушенията му на устава и правилника на организацията. Интерес предизвикват и неизвестни до този момент архиви като например два документа на Михайлов, писани с цел да заблудят властите в САЩ, за да може да се добере до Америка.
"Първият документ - обяснява д-р Гаджев, - изпълнен майсторски с лъжи, е да представи ВМРО - организацията, която той успя да овладее с цената на хиляди невинни жертви, че е една организация кротка и скромна... След края на войната - 1945 г. - Михайлов реши още веднъж да се пробва и да види дали американците са "забравили" за него и за миналата му "слава" на терорист, убиец и заговорник, служил на нацистите. Разбира се, американските органи много добре знаят кой какъв е и затова отговорът на втория му опит също завършва неуспешно. Така миналата дейност на Михайлов с лошата слава, която той придоби
с бомбените си атентати
с връзките си с нацистите и с Мусолини, го сложи завинаги в черния списък. Учудващото е, че той загуби чувството си за човешко достойнство и се принизи до обикновен лъжец и мошеник само и само да се добере до заветните брегове на американския континент. Но това не стана."
Книгата на д-р Гаджев вероятно ще предизвика противоречиви отзиви у читателите. Изключителното богатство от документи обаче не оставя сянка на съмнение за достоверността на заключенията й. А за онези, които не искат да повярват, е цитатът от Библията, с която започва изследването: "Познайте истината и истината ще ви направи свободни!" (Йоан: 8:32-36)

http://www.standartnews.com/bg/article.php?d=2007-12-05&article=213304

[КГ]

Хм. Да разбираме т.е., че в тази книга пише Истината и само Истината ли?
Интересно, чии агент е бил Ив.Михайлов и какво доказват разписките, подписвани от него? Че е крал собствената си организация или?
Другото, което ми е интересно, какво точно значи опита представянето на организацията ВМРО като "кротка и скромна?" Какво точно значат тези квалификации?
А как да очакваме САЩ да приемат човек като него във време, когато мило и драго дават за Титова Югославия като противовес на СССР на Балканите?

И още един въпрос имам - г-н Гаджев все пак направил ли е изложбата си в Македония? Разрешена ли му е тя там, кога, от кого? Или не е?